+48 660 549 441

Do najczęściej stwierdzanych problemów zdrowotnych na podstawie własnych obserwacji oraz informacji od lekarzy weterynarii sprawujących opiekę weterynaryjną nad tuczarniami w różnych częściach kraju należą m.in. zakażenia cirkowirusowe, adenomatoza, streptokokoza, zespół oddechowy z zzzn i App, a także rzadziej występujące, ale w jednostkowych przypadkach będące przyczyną czasem poważnych strat problemy związane z kanibalizmem, martwicą uszu, wrzodami żołądka, zakażeniami beztlenowcowymi, mykoplazmowym zapaleniem stawów czy różycą oraz błędy żywieniowe o różnym pochodzeniu. Należy pamiętać, że niektóre choroby mogą występować w formie subklinicznej, a każda choroba o łagodnym, ostrym lub przewlekłym przebiegu, niezależnie od czasu trwania i intensywności objawów klinicznych zawsze powoduję pogorszenie przyrostów i zwiększone zużycie paszy oraz wpływa na wydłużenie okresu tuczu od kilku dni do kilku tygodni, co w znaczący sposób wpływa na końcowy wynik tuczu.

Cirkowirus

Do najważniejszych i często spotykanych problemów zdrowotnych w tuczu należy zaliczyć infekcje PCV 2, określane w literaturze jako choroby towarzyszące zakażeniom cirkowirusowym (PCVAD – Porcine Circovirus Asociated Diseases), chociaż w ostatnim okresie zauważa się nieznaczną tendencję malejącą. Przyczyną strat ekonomicznych spowodowanych zakażeniem cirkowirusowym jest zwiększony współczynnik śmiertelności, wydłużenie tuczu, niższe przyrosty wagowe w skrajnych przypadkach nawet o 30%, wysokie zużycie paszy i koszty leczenia.

Z roku na rok obserwuje się w Polsce zwiększającą się liczbę szczepień przeciwko zakażeniom PCV 2, która jest szacowana na 30 – 60 % warchlaków. W 2014 roku według danych firm farmaceutycznych i hurtowni weterynaryjnych zastosowano 9 350 000 dawek szczepionek p-ko PCV 2, z czego można wyciągnąć wniosek, że połowa ubijanych tuczników w Polsce została poddana szczepieniom profilaktycznym w tym kierunku. Ustalenie właściwego programu immunoprofilaktycznego jest niezwykle skuteczne i daje bardzo wysokie prawdopodobieństwo uniknięcia problemów zdrowotnych z tego powodu.

Adenomatoza

Kolejnym ważnym problemem zdrowotnym obserwowanym w tuczu jest adenomatoza (ileitis) wskutek infekcji Lawsonia intracellularis objawiającej się m.in. cementową biegunką, a straty wynikają z różnicowania wagowego tuczników, zahamowania przyrostów wagowych i wysokiego zużycia paszy. Najskuteczniejszym rozwiązaniem jest metafilaktyczne zastosowanie jednego z antybiotyków (tylozyna, tiamulina), które daje bardzo dobre efekty terapeutyczne. Najlepsze wyniki obserwuje się po zastosowaniu tych leków w postaci paszy leczniczej lub wodzie do picia przez 2-3 tygodnie. Termin wprowadzenia leków powinien być oparty o ocenę profilu serologicznego stada i zastosowanie antybiotyku po zakażeniu, w okresie inkubacji, a 3 – 5 dni przed wystąpieniem objawów klinicznych, co daje szansę na wytworzenie odpowiedzi immunologicznej. Alternatywnym sposobem określenia czasu wprowadzenia metafilaktycznego zastosowania antybiotyku jest ocena ryzyka wynikającego z powtarzalności zdarzeń w tuczarni.

Streptococcus suis

W niektórych tuczarniach istotny problem zdrowotny stanowi zakażenie Streptococcus suis, które u prosiąt odsadzonych i warchlaków, a znacznie rzadziej u tuczników może przebiegać w postaci zapalenia stawów, opon mózgowych, błon surowiczych lub płuc. Niezwykle ważnym czynnikiem ryzyka w przypadku tej choroby są rany, otarcia i uszkodzenia skóry powstające przy obcinaniu kiełków, ogonków, szorstkiej nawierzchni w kojcach, transport w niewłaściwych warunkach, zbyt duże zagęszczenie zwierząt i agresywne zachowania prosiąt lub warchlaków, które przyczyniają się do powstawania bram zakażenia w uszkodzonych tkankach. Wszystkie wymienione czynniki ryzyka przy właściwym postepowaniu można prawie całkowicie wyeliminować ograniczając w zdecydowany sposób problemy związane z występowaniem streptokokozy, której można skutecznie zapobiegać stosując zasady profilaktyki ogólnej, w profilaktyce swoistej sprawdzają się szczepionki i autoszczepionki, a w leczeniu skuteczne są antybiotyki (penicylina. amoxycylina, cefalosporyny).

PRDC – Porcine Respiratory Diseases Complex

W chlewniach, gdzie wprowadza się warchlaki do tuczu z różnych środowisk, zwłaszcza przy niewystarczających warunkach zoohigienicznych często dochodzi do ujawnienie zespołu oddechowego (PRDC – Porcine Respiratory Diseases Complex), który jest efektem odziaływania różnych drobnoustrojów inicjujących i wikłających. W zwalczaniu należy wziąć pod uwagę najważniejsze czynniki inicjujące, które często działają immunosupresyjnie powodując wtórne komplikacje. Stosowanie zasad profilaktyki ogólnej oraz immnunoprofilaktyki pozwala na znaczne ograniczenie występowania zespołu oddechowego, a ponadto ewentualne zastosowanie metafilaktyczne paszy leczniczej jest bardziej wskazane niż konieczność terapii, zwykle kosztownej i wymagającej stosowanie leków w wodzie do picia dla całego stada, a w formie iniekcyjnej dla zwierząt z objawami klinicznymi choroby.

Różyca

W niektórych chlewniach, w których nie realizuje się programu szczepień profilaktycznych może dojść do wybuchu różycy, co zdarza się najczęściej pod koniec tuczu i wtedy jest zwykle przyczyną poważnych strat, z uwagi na szybki przebieg z upadkami śmiertelnymi, wysokie koszty leczenia oraz przedłużenie tuczu o okres karencji. Bardzo dobre efekty w zapobieganiu daje właściwie zaplanowany program szczepień z dwukrotnym stosowaniem szczepionek inaktywowanych.

Martwica uszu

Martwica uszu (PNES – Porcine Necrotic Ear Syndrom) jest problemem nierzadko stwierdzanym w tuczu, który ma złożoną etiologię, co powoduję określone trudności z zwalczaniu. Do czynników, które biorą udział w wywoływaniu martwicy uszu zalicza się infekcje bakteryjne i wirusowe, złe warunki zoohigieniczne, a często obserwuje się występowanie tych objawów po błędach żywieniowych w postaci m.in. wysokiego poziomu fitazy, niskiego poziomu lizyny, skarmianiu świeżego zboża i niedoboru wit. E lub nagłym wycofaniu mączki rybnej z żywienia. W postępowaniu przy martwicy uszu należy wyeliminować czynniki ryzyka, zapewnić zwierzętom właściwe warunki w chlewni, a wtedy zwykle skuteczna jest antybiotykoterapia ( amoxycylina, chlortetracyklina, doxycyklina, linkomycyna) w postaci paszy leczniczej lub w wodzie do picia.

Kanibalizm

W pojedynczych chlewniach zdarzają się czasem problemy związane z kanibalizmem, które są świadectwem niewłaściwych warunków środowiskowych, żywieniowych i błędów organizacyjnych. Poza eliminacją możliwych przyczyn i czynników ryzyka świniom należy zapewnić „zabawki”, izolować agresywne i poszkodowane zwierzęta, a dodatek do paszy preparatu Kani-stop pozwala na opanowanie sytuacji.

Mykoplazmowe zapalenie stawów

Mykoplazmowe zapalenie stawów nazywane chorobą po transportową dotyczy czasem warchlaków po długotrwałej podróży i stosunkowo często występuję u warchlaków z Danii. Czynnikiem etiologicznym jest infekcja M. hyorhinis, M. hyosynoviae, M. suis, a czynniki ryzyka stanowią mokre podłoże, przeciągi i niska temperatura w nocy. Objawy kliniczne to kulawizna i obrzęki przybierające charakter zapalenia wielostawowego przy braku tła urazowego. W leczeniu korzystne efekty daje antybiotykoterapia z zastosowaniem tiamuliny lub tetracykliny.

Wrzody żołądka

Wrzody żołądka nie są częstą przypadłością u świń, chociaż ostatnio notowane są coraz częściej w różnych krajach, a w pojedynczych chlewniach mogą być przyczyna poważnych strat wskutek zahamowania przyrostów i nagłych upadków. Wśród przyczyn wrzodu żołądka wymienia się czynniki bakteryjne (Helicobacter heilemanni), stresowe oraz paszowe, a zwłaszcza granulacja paszy poniżej 500 mikronów, niska zawartość białka i włóknika, żywienie na mokro, nadmierną ilość Fe, Cu, Zn, niedobór wit. E i selenu oraz zła jakość tłuszczu. Wrzody żołądka stwierdza się u kilku, kilkunastu, a czasem nawet kilkudziesięciu procent zwierząt, a objawy kliniczne w dużym stadzie są trudne do zauważenia ponieważ ograniczają się do anemii, czarnego smolistego kału i nagłych upadków. Charakterystyczne zmiany można stwierdzić pośmiertnie w postaci płynnej i skrzepłej krwi w świetle żołądka, co jest spowodowane krwawieniem z wrzodu zlokalizowanego najczęściej w części wpustowej żołądka. W zwalczaniu należy eliminować czynniki ryzyka i zwiększyć granulację paszy, co jednak pociąga za sobą zmniejszenie przyswajalności, stosować preparaty wielowitaminowe z udziałem wit. E i selenu oraz antybiotykoterapię i unikać sytuacji stresogennych.

Zakażenia beztlenowcowe

Jeszcze jednym problemem, który zasługuję na uwagę przy omawianiu problemów zdrowotnych w tuczarniach są zakażenia beztlenowcowe u warchlaków i tuczników, które stają się coraz poważniejszym i trudno rozpoznawalnym problemem u świń. Clostridium difficile, które jest komensalem w przewodzie pokarmowym człowieka i zwierząt, często po antybiotykoterapii wywołuje biegunkę (AAD), spowodowaną u warchlaków zapaleniem jelita czczego i biodrowego oraz toksyczne rozszerzenie okrężnicy (toxic megacolon) stwierdzane pośmiertnie. Nagłą śmierć tuczników wywołuje Clostridium novyi, które wchodzi w skład mikroflory przewodu pokarmowego, zwłaszcza w tylnym odcinku jelita grubego. Objawy kliniczne zwykle nie występują, bo obserwuje się niespodziewane padnięcia świń w dobrej kondycji w chłodnych porach roku. Charakterystyczne zmiany sekcyjne to gwałtowne pośmiertne wzdęcie zwłok, ze znacznie przekrwionymi i wypełnionymi gazem jelitami, szybko postępujący rozkład gnilny, pęcherzyki gazu pod torebką wątroby i gazowy obrzęk tkanki podskórnej. Rozpoznawanie i zwalczanie z uwagi na nagłe upadki jest trudne. Zaleca się natychmiastowe usuwanie zwłok padłych tuczników, odpowiednią liczbę autokarmników, całodobowe oświetlenie z przyciemnieniem w nocy, a w chlewniach z głęboką ściółką usuwanie obornika jeden raz w miesiącu. Korzystnie działa okresowa dezynfekcja instalacji wodnej oraz regularne zakwaszanie wody do picia co 7 dni latem i co 14 dni w okresie zimowym. Na rynku dostępna jest jedna szczepionka zawierająca anatoksynę C. novyi (Suiseng – Hipra), która powinna być stosowana dwukrotnie u loch i tuczników w chlewniach gdzie istnieje zagrożenie chorobą.

Doktor nauk weterynaryjnych Piotr Kneblewski

Najnowsze artykuły:

Choroby trzody chlewnej – Dyzenteria

Kiedy u świń pojawia się szaroczarna, krwista biegunka ze strzępkami śluzu, może to oznaczać, że zaraziły się krętkami dyzenterii. Krętki dyzenterii (Brachyspira hyodysenteriae) są odporne na niekorzystne czynniki środowiska, w szczególności na niskie temperatury....

czytaj dalej

Choroby trzody chlewnej – Leptospiroza świń

Diagnozując zagadnienia mające wpływ na zaburzenia rozrodcze loch, na czoło czynników epizootiologicznych wysuwa się Leptospiroza. Unaocznienie problemu ma miejsce w związku z podwyższeniem jakości diagnostyki laboratoryjnej, wzrostem edukacji weterynaryjnej, ale i...

czytaj dalej

ZAPYTAJ DORADCĘ

Doradca Klienta jest do Państwa dyspozycji. Podczas spotkania lub rozmowy telefonicznej odpowie na Wszelkie Państwa pytania i wątpliwości odnośnie świadczonych przez nas usług:

Paweł Zarzeczny
tel: 660 549 441

Biuro:
ul. Jagiellońska 71
10-237 Olsztyn
Czynne w godzinach:
pn-pt 8:00-15:00
tel. +48 89 526 13 33
mail: biuro@vet-com.pl

Gabinet małych zwierząt: